بسم  الله  الرحمن  الرحيم  و صلي  الله  علي  محمد و اله  اجمعين 

نتيجه  كنكور و ديدگاه  اسلام  

اين  چند خط ماحصل  نحوه  برداشت  كاملا" عقلاني  و استدلالي  از دين  مبين  اسلام  به  ويژه  قرآن كريم  مي  باشد و البته  به  زعم  نويسنده ، اين  فهم  مي  تواند اشكال  داشته  باشد اما هركس با توجه  به  نياز خود مي  تواند استفاده  مكفي  را ببرد انشاء الله .                   

يكي  از مساءلي  كه  دين  اسلام  به  شدت  بر روي  آن  تاكيد دارد، سعي  و تلاش  انسان  است  و هيچ  گاه  در اسلام ، نتيجه  عامل  برتري  يا نازلتر بودن  نيست .                         
براي  مثال  مي  توان  به  آيه  100 سوره  نساءاشاره  كرد كه  ميفرمايد كسي  كه  براي  مهاجرت  به  سمت  الله  و رسولش  از خانه اش  برون  شود و مرگ  او را دريابد،پس  اجرش  برخداوند است  ... يعني  با اينكه  مهاجرت  به  نتيجه اي  كه  گمان  ماست  نرسيده  است  اما خداوند اجر آن  بنده  را بر خود مي  داند، از جمله  كليدي  ترين  آيات ، سوره  نجم  آيه  39 مي  باشد كه  مي  فرمايد : "نيست  براي  انسان ، به  جز آنچه  كه  تلاش  كرده " توجه  صريح  كلام خدا به  سعي  انساني  جداي  از نتيجه  بسيار قابل  تامل  است ، البته  اسلام  سعي كردني  را مي  پسندد كه  درحد اعلاي  خود باشد (اسراء - 19)                           
البته  امري  كه  نبايد بر كسي  مشتبه  شود اين  است  كه  اسلام ، منطبق  بر عقل  انساني  بنا  نهاده  شده  و مشخص  و پر واضح  است  كه  با ديدن  نتيجه ، انسان  بايد در تلاش  خود با دقت  بيشتري  نظر كند چرا كه  هنگامي  كه  نتيجه  را مي  يابد، خودش  براي  خودش  كافي  است  (اسراء - 14) و مي  تواند و اين  قابليت  را دارد كه  به  هر طريقي  شده  روش  خود را اصلاح كند (استفاده  از تجربيات  ديگران ، تفكر و تامل  بيشتر و ...) و در انتها توكل  را  فراموش  مكند كه  فرمود : راهرو گر صد هنر دارد توكل  بايدش . و هر كس  در توكل  و معناي آن  دقت  كند و خود را به  او واگذار كند خدا او را بس  است  (طلاق  - 3)                
آنچه  كه  مهم  تر مي  نمايد اين  است  كه  "توجه " به  نتيجه  به  هيچ  وجه  نبايد انسان  را  غافل  از حضور خداوندي  كند كه  پرورش  دهنده  انسان  است ، توضيح  اين  مطلب  اينگونه  است كه  اگر تمام  تلاش  خود را به  كار بردي  تا به  نتيجه  اي  برسي  و اكنون  به  آنچه  خواسته اي  نرسيده اي  نيك  نظر كن  و چند نكته  را با خود مرور كن  :                            
در هدفي  كه  انتخاب  كرده  بودي  و برايش  تلاش  نموده  بودي  نيك  نظر كن ، ببين  اگر فقط براي مقاصد دنيوي  خود تلاش  نمودي  و حال  جواب  نگرفتي ، كمي  باخود انديشه  كن  كه  كجاي  اين عالم  هستي  ارزش  اين  را دارد كه  براي  آن  خودت  را به  زحمت  بياندازي  ؟ دنيايي  كه  هرچه  براي  آن  از خودت  مايه  بگذاري  حتي  نزديكترين  كسانت  نيز تو را در قبر تنها خواهند  گذاشت  و دست  خالي  همين  دنيايي  را كه  تلاش  بسيار كردي ، چه  به  ميل  يا عدم  ميل  تو، بايد بگذاري  و بروي ، به  جايي  بروي  كه  جز قلب  سالم  چيزي  خريدار نباشند ... پس حيف  نيست  عمري  را كه  به  امانت  به  تو سپرده اند درراهي  كه  آخرش  هيچ  است  سپري كني  ؟ و اگر خود را مخلوق  خدا مي  داني  بدان  كه  صريحا 4 بار در قرآن  زندگي  دنيا را بازيچه  خوانده  كه  مبادا آن  را جدي  بگيري  و غرق  آن  شوي  و خالق  آن  را ناديده انگاري  و وجود خودت  را كه  ارزشش  از بهشت  نيز بالاتر است  وقف  چنين  بازي  نمايي  كه بازي  فقط براي  كودكان  است ! نه  براي  آناني  كه  خدايي  دارند و خود را مخلوق  مي  دانند (انعام  - 32 و ...)                                                          
اما اگر هدفت ، هدفي  الهي  بود، درس  خواندي  و تلاش  كردي  تا دانشگاه  بروي  تا خدمتگزار مردم  باشي  تا بتواني  دست  نيازمندي  را بگيري  و يا حتي  تا بتواني  خرج  خانواده  خودت  را از كار مناسب  بدست  آوري ، پس  بدان  كه  آنچه  خداوند برايش  اهميت  دارد تلاش  تو در   اين  راه  بوده  است  و اينك  اين  نحوه  نگرش  تو را بيش  از پيش  به  فكر فرو مي  برد كه  آيا تلاش  كافي  در اين  راه  نمودي  يا نه  ? اگر با قلب  سالم  به  اين  نتيجه  رسيدي  كه  آري ،   تلاشم  تمام  بود، پس  خداي  را شاكر باش  كه  آنچه  خدا خواسته  از براي  وظيفه  به  خدمتش عرضه  داشته اي  و آنگاه  ببين  عقل  چه  دستوري  مي  دهد، اگر دستورداد كه  بار ديگر به  تلاش  بپردازي ، با خداي  خود به  نجوا بنشين  كه  خدايا تو كه ازقصدم  آگاهي  و داني  كه  جز تو نخواهم  و دانم  كه  نگرفتن  نتيجه  نه  از باب  كم  لطفي  توست  بلكه  بدون  شك  در آن  لطف  و حكمت  تو نهفته  بوده  پس  باري  ديگر به  اميد تو و با توكل  بر تو مي  خوانم  تا هر آنچه  را كه  تو خوش  آيد ...                                                           
اما اگر عقل  دستور به  راه  ديگر داد باز به  نجوا بنشين  و خدايت  را بگو خدايا شاكرم كه  كمكم  كردي  بر وظيفه اي  كه  داشتم  و اكنون  كه  عقلم اينگونه  مي  گويد كه  راه  ديگري براي  رسيدن  به  هدفم  كه  تويي  وجود دارد، آن  را بر مي  گزينم  باشد كه  به  خشنودي  تو نايل  شوم ...                                                                    
و اين  از مراتب  بالاي  انساني  است  كه  اينچنين  راضي  به  رضاي  حق  تعالي باشد وهمين  كه  سعي كنيم  لااقل  به  اين  انسانيت  كه  كاملش  متعلق  به  اهل  بيت  است  برسيم  و تلاش  نماييم  عبادت است .                                                                           
اما اگر با قلب  سالم  به  اين  نتيجه  رسيدي  كه  تمام  تلاش  خود رابراي  رسيدن  به  هدف  الهي كه  داشتي  ننمودي ، پس  دست  به  استغفار بلند كن  و شب  را با نداي  العفو خود معطر كن  و از او بخواه  كه  قدمهايت  را ثابت  گرداند تا تلاش  دوباره اي  شروع كني  اين  بار كاملتر و محكمتر از قبل  كه  امام  صادق  عليه  السلام  فرمود : خداوند بنده  اي  را دوست  دارد كه چون  كاري  را شروع مي  كند آنرا محكم  و متقن  انجام  دهد (نقل  به  مضمون )              
با آنچه  بيان  شد نكند كه  فريادت  بلند شود و خداي  ناكرده  خالق  خود را، - پرورش  دهنده خودت  را، آن  كه  تو را از هيچ  آفريده ، آن  كه  تو را بزرگ  نموده  و آنكه  را از مادري  مهربان ، برايت  بهتر مادري  كرده  - ظالم  خطاب  كني  و بدان  كه  ظالم  خطاب  كردن  او صرفا" به  بيان  لفظي  نيست ، بلكه  همين  دلت  اگر از آنچه  اتفاق  افتاده  ناراضي  باشد و بگويي  " اين  چه  وضعش  است  ، كمال  نامردي  است  !... ". وامثال  اينهاو بجاي  اينكه  تيرهايي اينچنين  را به  سمت  خودت  نشانه  بروي  به  سمت  قضا و قدر و خلق  او پرتاب  كني ، به منزله  ظالم  خواندن  اوست  كه  فرمود شما را به  سبب  آنچه  در دل  داريد، مواخذه  مي  كند (بقره  - 225) پس  اگر خداي  نكرده  اينچنين  در دل  روا داشتي ، استغفار و طلب  مغفرت  كن ،  كه  جز او در عالم  هستي  نداري  كه  اين  حقيقت  را زمان  مرگ  خواهي  يافت ...             
آنچه  كه  بايد گفته  مي  شد، گفته  شد اما نكته  آخر من  باب  تذكري  دوباره ، اينكه  فرمود :"ما مامور به  وظيفه ايم  نه  به  نتيجه " رابايد شرحي  كوتاه  نمايم  تا شبهه  در دل  ايجاد  نشود، اول  اينكه  اين  سخن  معناي  كل  آن  است  كه  در اين  خطوط به  بيان  آمد، اما برخي  كه در دلشان  مرضي  است  و يا كج  انديشان  اينگونه  استنباط مي  كنند كه  خب  حال  كه  ماموربه  وظيفه ايم  ديگر توجه  به  نتيجه  را ما را چه  ! براي  مثال  مي  گويند اسلام  دستور به  نهي از منكر كرده ! حال  به  هر نحوي  كه  ما دلمان  خواست  نهي  از منكر مي  كنيم  و نتيجه  كه  ممكن  است  حتي  شخص  از اسلام  برگردد به  ما ربطي  ندارد! حال  آنكه  اين  جمله  كه  مامور به  وظيفه ايم  يعني  انجام  وظيفه  به  صورتي  كه  عقل  سليم  گواهي  دهد بهترين  راه  است  و  بهترين  نتيجه  را مي  دهد! نه  اينكه  هرگونه  كه  اين  دل  كه  مريد شيطان  است  دستور داد  آنگونه  كنيم  وبه  اين  سادگي  مسءوليتي  خطير را از دوش  خود برداريم  و خود را راحت كنيم  كه  اين  دنيا، دنياي  مسءوليتهاست  و شايد منظور از اينكه  انسان  در سختي آفريده  شده ، اين  باشد (بلد - 4)... به  هر ترتيب  منظور از اين  جمله  همين  است  كه مبادا ترس  از نتيجه  ما را به  انزوا بكشاند و شايد آيه اي  ديگر كه  در اين  وادي  به  حد فهم  حقير بتوان  از آن  سود برد، 46 سوره  سبا باشد كه  فرمود : شما را به  سخني  واحد تنها وعظ مي  كنم  كه  براي  خدا گروه  گروه  و يا تكي  قيام  كنيد (سپس ) تفكر كنيد ... و شايد سر كلمه  سپس  در نتيجه  نهفته  است  كه  قيام  كه  همان  سعي  شماست  رجحان  و برتري دارد از اينكه  نتيجه  را فقط ببينيد و باز تاكيدي  چند باره  بر اهميت  خود تلاش  كردن دارد و نفي  ارزش  نتيجه  ...                                                      
آخرين  سخن  اينكه  در عالم  مادياتي  كه  ما در آن  خفته ايم ، اينگونه  شده كه  همه  چيز را با نتيجه  آن  قياس  مي  كنند! اما معيار خداوند، تلاش  و سعي  ماست  نه  آن  نتيجه  اي  كه  مي گيريم ، اگر اين  معيار الهي  براي  مذاقمان  خوش  نيست  از آن  جهت  نيست  كه  اين  معيار - پناه  بر خدا - اشتباه  است ، بلكه  از اين  جهت  است  كه  قوه  چشايي  نفس  ما در اثر عادت به  ظلمتكده  طبيعت  از فطرت  الهي  خود دور مانده  و اينگونه  همچون  بيماري  كه ذاءقه  غذاي  خوب  را بد مي  فهمد شده  ايم ... باشد كه  رستگار شويم ...               
بر عاقلان  پوشيده  نيست  كه  تمامي  سعي  ها و تلاشها در زندگي  به  مانند يك  كنكور است  كه در آن  دو عامل  هدف  و تلاش  وجود دارد و بنابراين  اين  متن  درباره  تمامي  حركتهاي  انساني مي تواند مورد توجه  قرار گيرد.

پ.ن : اين متن رو برای چند دوست نوشتم، گفتم شايد بد نباشه تو وبلاگ هم بذارم ... مخصوصاْ اينکه جهت دهی فکری متناسب با قرآن هست و به گمانم انشاء الله چه برای کسانی که کنکور دادن چه اونهايی که سالها گذشته چه اونهايی که کنکور شرکت نکردن مفيد واقع می شه.